Bojarzy litewscy przyjmują herby szlachty 1413

Podczas polsko-litewskiego zjazdu na zamku w Horodle podpisano cztery dokumenty: wspólny akt króla Władysława Jagiełły i wielkiego księcia Witolda w dwóch jednobrzmiących wersjach (jeden z nich trafił do Krakowa, drugi zaś na Litwę), akt panów litewskich oraz panów koronnych. Jedna z wersji wspólnego aktu obu władców oraz akt panów litewskich zachowały się w krakowskiej Bibliotece Książąt Czartoryskich. Z kolei akt panów koronnych, przechowywany w archiwum Radziwiłłów, następnie zaś przed II wojną światową w warszawskim Archiwum Akt Dawnych zaginął podczas powstania warszawskiego. Transumowany dokument panów litewskich stał się podstawą tzw. unii wileńskiej z 1499 r. Dokument wspólny obu władców wywoływał bowiem niechęć strony litewskiej z powodu zawartych w nim licznych synonimów inkorporacyjnych (incorporamus, invisceramus, appropriamus, coniugimus, adiungimus, confaederamus et perpetuae anectimus), które jednak nie wywarły wpływu na więzi prawno-ustrojowe między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim w XV w. Historycy przyjmują, że unia horodelska potwierdziła odrębność państwową Litwy od Korony. Dopuszczała też do głosu w sprawach przyszłych związków polsko-litewskich bojarów litewskich, którzy otrzymali herby rycerstwa polskiego. Na Litwie właściwej wprowadzono polski podział administracyjny na województwa oraz polskie urzędy, co było kolejnym ważnym krokiem w stronę przyszłej integracji Litwy z Koroną.

(Tekst: Igor Kąkolewski z katalogu wystawy: Od Horodła do Horodła (1413‒2013). Unia horodelska – dzieje i pamięć. Wystawa Muzeum Zamojskiego w Zamościu i Muzeum Historii Polski Muzeum Zamojskie w Zamościu 29 IX – 31 XI 2013, Zamość–Warszawa 2013, S. 155f.)

Bojarzy litewscy przyjmują herby szlachty polskiej, przyrzekając wierność królowi Władysławowi i wielkiemu księciu Witoldowi.
Horodło, 2 X 1413.
Pergamin, rękopis, j. łaciński, 45 pieczęci woskowych przywieszonych na paskach pergaminowych (zachowanych 32).
520 x 340 mm, zakładka 110 mm.
Sygn. perg. 301.
Fundacja Książąt Czartoryskich – Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie.